Ουρογεννητικό Σύνδρομο Εμμηνόπαυσης

Δημος Φ. Σιουτης ΜD, MSc, PhD

  1. Ουρογεννητικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης: 

Ποιος ο ορισμός του συνδρόμου και ποιες γυναίκες αφορά; 

Το Ουρογεννητικό σύνδρομο της εμμηνόπαυσης (ΟΣΕ) είναι ένας σχετικά νεότερος όρος που περιγράφει την κλινική οντότητα αυτού που ήταν παλαιότερα γνωστό ως αιδοικολπική ατροφία, ατροφική κολπίτιδα ή ουρογεννητική ατροφία. Περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα αλλαγών και συμπτωμάτων που αφορούν το γεννητικό και κατώτερο ουροποιητικό σύστημα καθώς και τη σεξουαλική υγεία μιας  γυναίκας, ως επακόλουθα της πτώσης των οιστρογόνων μετά την εμμηνόπαυση.

Η συχνότητα του συνδρόμου είνια αρκετά υψηλή, καθώς το ΟΣΕ φαίνεται να επηρεάζει/ αφορά περισσότερες απο τις μισές (περίπου  το 50- 70%) των μετεμμηνοπαυσιακών γυναικών.

Αλλά όχι μόνο, καθώς το Σύνδορμο ή ορισμένα χαρακτηριστικά του είναι δυνατό να εμφανιστούν στο 15% περίπου νεότερων γυναικών, προ της εμμηνόπαυσης, καθώς επίσης σε ασθενείς που λαμβάνουν φαρμακευτική θεραπεία για τον καρκίνο του μαστού  και ασθενείς, συχνά αρκετά νέες, που πάσχουν από πρόωρη ωοθηκική ανεπάρκεια.

  1. Ποια τα βασικά συμπτώματα του συνδρόμου; Βελτιώνονται με την πάροδο του χρόνου;

Οι κλινικές εκδηλώσεις του ΟΣΕ είναι ευρείες, ποικίλουν σε βαρύτητα και είναι χρόνιες, καθώς δε φαίνεται να βελτιώνονται χωρίς την κατάλληλη θεραπεία.

Έτσι μια ασθενής μπορεί να εμφανίσει συμπτώματα, καταρχάς, απο το γεννητικό σύστημα, όπως:

  • Ξηρότητα, ατροφία κόλπου
  • Αίσθημα καύσους, κνησμού ή ερεθισμού
  • Πόνο ή πίεση στον κόλπο και την πύελο
  • Ρίκνωση και στένωση του κόλπου
  • Αυξημένες κολπικές εκκρίσεις, χαρακτηριστικά λευκωπές και συχνά κολπίτιδες
  • Πρόπτωση των πυελικών οργάνων (μήτρας, κύστης, ορθού)

Απο το ουροποητικό σύστημα παρατηρούνται:

  • Διαταραχές ούρησης (δυσουρικά ενοχλήματα, συχνουρία, επιτακτικότητα)
  • Ακράτεια ούρων 
  • Ανάπτυξη συχνών ουρολοιμώξεων, που δύναται συχνά μεσα στο χρόνο να υποτροπιάζουν

Συνακόλουθη των παραπάνω καταστάσεων ειναι η σημαντική επίδραση του συνδρόμου στη σεξουαλική υγεία της γυναίκας, με την εμφάνιση:

  • Δυσπαρεύνειας (άλγους και δυσκολίας δηλαδη κατά την επαφή)
  • Μειωμένης λίπανσης κι εφύγρανσης του κόλπου
  • Συχνά κολπικής αιμόρροιας μετά την επαφή
  • Κολεόσπασμου (αντανακλαστικό σπασμό των μυών του κόλπου) και πυελικού άλγους
  • Και τελικά σε μειώσης της libido, της επιθμίας, κι απόσυρσης
  1. Πώς επηρεάζουν οι κλινικές εκδηλώσεις του συνδρόμου την ποιότητα ζωής της γυναίκας; Υπάρχει επαρκής ενημέρωση κι ευαισθητοποίηση των ασθενών;

Το τέλος της αναπαραγωγικής ηλικίας μιας γυναίκας δε θα πρέπει να σημαίνει και το τέλος μιας ποιοτικής και ευχάριστης ζωής σε κάθε έκφανσή της. Οι ποικίλες κλινικές εκδηλώσεις του συνδρόμου δύναται να έχουν μια σοβαρή επίδραση στην ψυχολογία, τη συναισθηματική και σεξουαλική υγεία, την επαγγελματική και κοινωνική ζωή. 

Παρόλη την υψηλή συχνότητα του, το Ουρογεννητικό Σύνδρομο της Εμμηνόπαυσης παραμένει, έως και σήμερα, υποδιαγνωσμένο, κυρίως λόγω της συστολής, του αισθήματος ντροπής, πολλών ασθενών να αναζητήσουν βοήθεια, είτε λόγω του ότι συχνά, ασφαλώς λανθασμένα, θεωρείται μέρος της φυσιολογικής διαδικασίας γήρανσης. Καθίσταται λοιπόν πλέον επιτακτική η ανάγκη ενημέρωσης και των δύο φύλων για την αναζήτηση εξειδικευμένης φροντιδας και θεραπειας. 

  1. Ποιοί οι τρόποι αντιμετώπισης του Ουρογεννητικού Συνδρόμου της Εμμηνόπαυσης;

Στόχο της θεραπείας αποτελεί η ανακούφιση ή/και εξάλειψη των συμπτωμάτων.

Ως πρώτη γραμμή αντιμετώπισης των συμπτωμάτων ατροφίας και ξηρότητας συστήνεται η εφαρμογή κολπικών κρεμών ή gels που έχουν φυσικό τρόπο δράσης και μπορεί να περιεχουν συστατικά που δρουν θεραπευτικά όπως υαλουρονικό οξύ, κολλαγόνο ή/και φυτο-οιστρογόνα.

Για την αντιμετώπιση της δυσπαρεύνειας και της σεξουαλικής δυσλειτουργίας συστήνεται η χρήση ενυδατικών – λιπαντικών κρεμών κολπικά, με ιδιαιτερη προσοχή στη επιλογή τους, ώστε να μιμουνται τα φυσικά υγρά του κόλπου και να μη διαταρασσουν την ισορροπημενη φυσιολογία της περιοχης.

Πέραν αυτών, ως περαιτέρω αντιμετώπιση του ΟΣΕ προτείνεται η χορήγηση σκευασμάτων ορμονικής θεραπείας είτε τοπικά στον κόλπο έιτε συστηματικα.

Ενώ τα τελευταία χρόνια εχουμε στη διάθεση μας εναλλακτικά περισσότερο παρεμβατικές θεραπείες όπως πχ το κολπικό LASER για την ανάπλαση του κολπικόυ επιθηλίου και την ανακουφιση των συμπτωμάτων.

Τέλος, στη διαχείριση των συμπτωμάτων απο το ουροποιητικό,  θέση έχει η χορήγηση συμπληρωμάτων διατροφής, που περιέχουν βιταμίνες και φυσικά συστατικά, όπως εχύλισμα cranberry και προβιοτικά που δρούν είτε προληπτικά είτε σε συνδυασμό με τη φαρμακευτική αγωγή βελτιώνοντας το θεραπευτικό αποτέλεσμα.

  1. Συμπληρωματικά στα κύρια θεραπευτικά μέτρα συστήνονται:
  • Ενίσχυση / ενθάρυνση σεξουαλικής δραστηριότητας: συστήνεται ισχυρά για τη βελτίωσης της φυσικής λίπανσης, ελαστικότητας και καλής καταστασης του βλεννογόνου και των μυών του κόλπου
  • Διακοπή καπνισματος
  • Μείωση στρες- ψυχολογική υποστήριξη: φαίνεται να βοηθά γυναικες με μη οργανικά αίτια ξηρότητας
  • Διατροφή: έλεγχος σωματικού βάρους, λήψη βιταμινών D και E, άλλων συστατικών με δράση που μιμούνται τα οιστρογόνα
  • Επιλογή άνετων ρουχων κι εσωρούχων που επιτρέπουν τον επαρκή αερισμό της ευαίσθητης περιοχής 
  • Άσκηση: επιφέρει βελτίωση της κατάστασης αγγείων/ μυών, μείωση άγχους/ κατάθλιψης, ενίσχυση αισθήματος ευεξίας/ αυτοπεποίθησης
  1. Συμπερασματικα…

Το Ουρογεννητικό Σύνδρομο της Εμμηνόπαυσης  και οι κλινικές εκδηλώσεις του δε θα πρέπει να αποτελεί ένα θέμα ταμπού για τη σύγχρονη, δραστήρια γυναίκα κάθε ηλικίας. Η ευαισθητοποίηση και η πληροφόρηση του κοινού αλλά και των φορέων υγείας, καθώς και η εξατομικευμένη προσεγγιση κάθε ασθενούς, αποτελούν καίριες προυποθέσεις για την έγκαιρη κι έγκυρη δίαγνωση κι αντιμετώπιση του συνδρόμου.

Βιβλιογραφία:

  1. Gandhi et al,  AJOG 2016
  2. Angelou et al, Cureus 2020
  3. Farrell  AM, AFP 2017

Κλείστε ραντεβού

Δεχόμαστε καθημερινά, Δευτέρα με Σάββατο, κατόπιν ραντεβού.